૩૦૦ વર્ષ જૂની પાલણપીરની જગ્યાએ ત્રિદિવસીય લોકમેળાનો પ્રારંભ : દાદાની સાક્ષીમાં ફરીથી લગ્ન કરવાથી દાંપત્ય જીવન એકદમ સુખી રહેતું હોવાની માન્યતા
મોરબી : ટંકારા તાલુકાના હડમતીયા ગામ નજીક આવેલી આશરે ૩૦૦ વર્ષ જૂની પાલણપીરની પવિત્ર જગ્યાએ મેઘવાળ સમાજના પરંપરાગત ત્રિદિવસીય લોકમેળાનો પ્રારંભ થયો છે. ભાદરવા વદ નોમ, દશમ અને અગિયારસ દરમિયાન ભરાતા આ મેળાની સૌથી આગવી ઓળખ પહેલેથી લગ્નગ્રંથિથી જોડાયેલા દંપતી પોતાના જ જીવનસાથી સાથે ફરીથી લગ્નવિધિ કરે છે તે છે. પાલણપીર દાદાની સાક્ષીમાં ફરી ફેરા ફરવાથી દાંપત્યજીવન સુખમય બને, દંપતી વચ્ચેનો પ્રેમ વધે અને સંસારના વિઘ્નો દૂર થાય તેવી લોકમાન્યતા સાથે આ પરંપરા વર્ષોથી ચાલી આવે છે.
સામાન્ય રીતે જીવનમાં એક જ વખત લગ્નવિધિ થતી હોય છે, પરંતુ હડમતીયાના પાલણપીરના મેળામાં પુનઃલગ્નની અનોખી પરંપરા જોવા મળે છે. પહેલેથી પરણેલા દંપતી પોતાના જ જીવનસાથી સાથે ફરી એક વખત લગ્નની ધાર્મિક વિધિ કરે છે. દંપતી પાલણપીર દાદાની સાક્ષીમાં ફેરા ફરે છે અને આ પ્રસંગને દાદાના આશીર્વાદ મેળવવાના પવિત્ર અવસર તરીકે માને છે. લોકમાન્યતા મુજબ આ રીતે ફરી લગ્ન કરવાથી દાંપત્યજીવનમાં સુખ-શાંતિ જળવાય છે, આપસી પ્રેમ વધે છે અને જીવનમાં આવતાં વિઘ્નો દૂર થાય છે.
ફૂલને બદલે પથ્થર ફેંકવાની પણ વર્ષો જૂની પરંપરા
પાલણપીરના મેળાની વિશિષ્ટતા માત્ર પુનઃલગ્ન સુધી સીમિત નથી. અહીં ફૂલની જગ્યાએ પથ્થર ફેંકવાની અનોખી પરંપરા પણ જોવા મળે છે. અન્ય મેળા કે ધાર્મિક પ્રસંગોમાં ફૂલથી એકબીજાનું સ્વાગત કરવામાં આવે છે, જ્યારે પાલણપીરના મેળામાં વર્ષો જૂની માન્યતા અને લોકપરંપરા સાથે પથ્થર ફેંકવાનો રિવાજ જોડાયેલો છે. આ આગવી પરંપરા મેળામાં આવતા શ્રદ્ધાળુઓ માટે પણ વિશેષ આકર્ષણ બની રહે છે.
૨૧ દિવસના કઠિન ઉપવાસ બાદ પગપાળા સંઘ સાથે દાદાના દર્શને
પાલણપીરનો મેળો માત્ર મનોરંજન માટેનો મેળો નહીં પરંતુ શ્રદ્ધા અને કઠિન ધાર્મિક સંકલ્પ સાથે જોડાયેલી આસ્થાયાત્રા તરીકે પણ ઓળખાય છે. ગુજરાત ઉપરાંત મુંબઈ, રાજસ્થાન અને મધ્યપ્રદેશમાંથી આવતા અનેક શ્રદ્ધાળુઓ મેળામાં પહોંચતા પહેલાં ૨૧ દિવસના કઠિન ઉપવાસ કરે છે. અનેક ભક્તો પગપાળા સંઘ સાથે પાલણપીર દાદાના દર્શને આવે છે. આ આસ્થાયાત્રાનો પ્રારંભ વાંકાનેર નજીક આવેલા જડેશ્વર મહાદેવના મંદિરેથી થતો હોવાનું જણાવાય છે.
ચાર મેઘવાળ શ્રદ્ધાળુઓથી શરૂ થયેલો મેળો આજે હજારોની આસ્થાનું કેન્દ્ર
લોકવાયકા મુજબ ચાર મેઘવાળ શ્રદ્ધાળુઓથી શરૂ થયેલો પાલણપીરનો મેળો આજે મેઘવાળ સમાજ સહિત અનેક શ્રદ્ધાળુઓની આસ્થાનું મોટું કેન્દ્ર બન્યો છે. મેળામાં પાલણપીર દાદાની જગ્યા તેમજ વિવિધ અન્નક્ષેત્રો દ્વારા ભજન અને મહાપ્રસાદની વ્યવસ્થા કરવામાં આવે છે. ત્રણ દિવસ દરમિયાન ભક્તિમય માહોલ વચ્ચે મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ એકત્ર થાય છે.
૩૦૦ વર્ષ જૂની જગ્યાએ લોકઆસ્થા અને પરંપરાનો સંગમ
હડમતીયા પાસે આવેલી પાલણપીરની આ પૌરાણિક જગ્યાનું ધાર્મિક અને સામાજિક મહત્વ વર્ષોથી જળવાયું છે. ભાદરવા વદના ત્રણ દિવસ દરમિયાન ભરાતો આ મેળો માત્ર મેળાવડો નહીં પરંતુ પુનઃલગ્નની અનોખી પરંપરા, કઠિન ઉપવાસ, પગપાળા યાત્રા, ભજન અને મહાપ્રસાદ સાથે જોડાયેલી લોકઆસ્થાનો ઉત્સવ બની રહ્યો છે. આધુનિક સમયની વચ્ચે પણ વર્ષો જૂની પરંપરાઓ જાળવી રાખતો પાલણપીરનો મેળો મેઘવાળ સમાજની આગવી લોકસંસ્કૃતિની ઓળખ બની રહ્યો છે.
