સંકલન: પરમ જોલાપરા
ભગવાન શ્રી ગણેશજીનો પાવન પર્વ દેશભરમાં અતિ ઉલ્લાસપૂર્વક ઉજવવામાં આવે છે અને ઠેર-ઠેર ગણપતિ બાપ્પા "મોરયા" ના નાદ ગુંજી ઉઠે છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે આ નારામાં "મોરયા" શબ્દ ક્યાંથી આવ્યો? હિન્દુ ગણપત્ય સંપ્રદાયમાં સંત મોરયા ગોસાવીને ગણપત્યોના મુખ્ય આધ્યાત્મિક પૂર્વજ અને ભગવાન ગણેશના સૌથી પ્રખ્યાત ભક્ત તરીકે માનવામાં આવે છે, જેમનું નામ કાયમી ધોરણે ગણેશજી સાથે જોડાઈ ગયું છે.
આ ઇતિહાસની શરૂઆત કર્ણાટકના બિદર જિલ્લામાં આવેલા શાલી નામના ગામથી થાય છે, જ્યાં વામનભટ્ટ શાલીગ્રામ અને તેમની પત્ની પાર્વતીબાઈ શાંતિથી રહેતા હતા. વામનભટ્ટ વેદોમાં પારંગત દેશસ્થ ઋગ્વેદી બ્રાહ્મણ હતા અને તેમની પત્ની અત્યંત ધર્મનિષ્ઠ હતા. જીવનના લાંબા સમય સુધી નિઃસંતાન રહેવાને કારણે આ દંપતી ખૂબ ચિંતિત હતું અને આ દુઃખમાંથી મુક્તિ મેળવવા માટે તેઓ તીર્થયાત્રા પર નીકળ્યા અને મોરગાંવ પહોંચ્યા. મોરગાંવ ખાતે શ્રી વામનભટ્ટે શ્રી મયુરેશ્વર ગણેશજીને પ્રસન્ન કરવા માટે કઠોર તપસ્યા આદરી, જે ઘણા વર્ષો સુધી ચાલી અને આખરે ગણેશજીની કૃપાથી તેમને પુત્ર પ્રાપ્તિના આશીર્વાદ મળ્યા.
શ્રી મયુરેશ્વર ગણેશજીની કૃપાથી ઇ.સ. ૧૩૭૫ માં પુત્રનો જન્મ થયો હોવાથી તેનું નામ મોરેશ્વર રાખવામાં આવ્યું, જેને લોકો પ્રેમથી "મોરયા" કહીને બોલાવતા. મોર્યા ગોસાવીનું જીવનકાળ ૧૩મી થી ૧૭મી સદીની વચ્ચેનું હોવાનું અનુમાન છે. મોર્યા જ્યારે મોરગાંવના ગણેશ મંદિરમાં નિયમિત જવા લાગ્યા ત્યારે તેઓ ગણેશજી પ્રત્યે સંપૂર્ણ સમર્પિત થઈ ગયા. એક લોકવાયકા મુજબ મોર્યાની દેવતાની સેવામાં કેટલાક અવરોધો આવવાને કારણે, સ્વયં ગણેશજીએ મોર્યાને સ્વપ્નમાં કે વચન આપીને જણાવ્યું કે તેઓ મોર્યાની પૂજા માટે ચિંચવાડમાં આવશે. આથી મોર્યા મોરગાંવથી ચિંચવાડ ગયા અને ત્યાં ભવ્ય ગણેશ મંદિર બનાવ્યું.
શ્રી મોરયા ગોસાવીના પત્નીનું નામ ઉમા હતું અને તેમને ચિંતામણી નામનો એક પુત્ર હતો. શ્રી મોરયા ગોસાવી મહારાજે ઈ.સ. ૧૫૬૧ માં માર્ગશીર્ષ મહિનાના છઠ્ઠા દિવસે ચિંચવડ ખાતે પાવન નદીના કિનારે મહાસમાધિ લીધી હતી, અને તે સમયે મહારાજ ૧૮૬ વર્ષના હતા. સંત મોરયા ગોસાવીની આ અનન્ય ભક્તિ અને ગણેશજી સાથેના તેમના અતૂટ સંબંધને કારણે જ ભક્તો ત્યારથી લઈને આજદિન સુધી "ગણપતિ બાપ્પા મોરયા" ના નારા લગાવે છે.
"ગણપતિ બાપ્પા મોરયા"
સંકલન: પરમ જોલાપરા
